تعريف:تغيير وضعيت زانوها را از حالت طبيعي به سمت داخل زانو،زانوي چسبيده يا برون گرا مي گويند(نزديك شدن زانو ها به يكديگر) اين ناهنجاري برعكس پاي كماني(واروس)است و در بررسي استخوان بندي،هنگامي كه فرد مي ايستد،زانوها با يكديگر تماس دارند و قوزك پاها با هم فاصله دارند به نحوي كه نزديك كردن و تماس قوزك داخلي پا با يكديگر و يا تماس سطح داخلي ساقها امكان پذير نيست.

علايم و روش اندازه گيري:يكي از علايم اين عارضه آن است كه فاصله عرضي پاها از يكديگر در هنگام راه رفتن و ايستادن بيشتر مي شود.فرد مبتلا به تدريج روي لبه داخلي پا فشار بيشتري وارد مي كند و چنانچه كفش اين افراد مورد بررسي قرار گيرد ساييدگي بيشتر در بخش داخلي كفه كفش است.علاوه بر اين ناهنجاري پاي چسبيده فرد را متمايل به نشستن قورباغه اي مي كند.

براي اندازه گيري اين ناهنجاري شخص بايد سرپا بايستد و زانوها را به هم بچسباند.در اين حالت پا به سمت جلو و بدون چرخش است.چنانچه بين دو قوزك فاصله باشد آن را با كوليس اندازه گيري مي كنند.ميزان اين ناهنجاري را به چهار درجه به شرح زير تقسيم كرده اند:

درجه 1:فاصله ي بين دو قوزك از 5/2سانتيمتر كمتر است.

درجه 2:فاصله ي بين دو قوزك 5-5/2 سانتيمتر است.

درجه 3:فاصله ي بين دو قوزك7-5 سانتيمتر است.

درجه 4:فاصله ي بين دو قوزك از 7 سانتيمتر بيشتر است.

علل:كشيدگي عضلات و تاندونهاي داخلي ران و مفصل زانو و همچنين كشيدگي عضلات جانب داخلي ساق و عناصر ليگامنتي و كپسول مفصلي از علل اوليه ي اين عارضه است.طبعاً افرادي كه علاوه بر مشكلات فوق،اضافه وزن هم داشته باشند آسيب پذيرترند.پاي به هم نزديك با پاي پرونيت يا والگوس شديد همراه است،خصوصاً در سنيني كه بچه ها شروع به راه رفتن مي كنند.اين ناهنجاري در سنين 6-2 سالگي شايعتر است.

عوارض:در نتيجه ي اين ناهنجاري فشاري كه در راه رفتن و دويدن يا ايستادن بر پا مي آيد بيشتر روي لبه ي داخلي پا اعمال مي شود.اين عمل در افت قوس طولي پا مؤثر است همچنين بر اثر فشار وارد بر بخش داخلي مچ پا،ليگامنت دلتوئيد دچار كشيدگي و تحمل فشار اضافي مي شود.

ليگامنتهاي جانب داخلي زانو(ليگامنت طرفي درشت نئي - راني)در معرض كشيدگي ليگامنت طرفي مقابل(نازك نئي - راني)در معرض فشردگي و كوتاه شدگي قرار مي گيرد.مينيسكهاي خارجي پا به دليل كاهش فضاي مفصلي در ناحيه ي خارجي زانو در معرض آسيب پذيري و فشردگي قرار مي گيرد.

توصيه هاي بهداشتي و حركات اصلاحي

براي اصلاح اين ناهنجاري،ضمن اجراي تمرينهاي و حركات اصلاحي بايد توصيه هاي زير مد نظر قرار گيرد:

1.    در صورت وجود اضافه وزن بكوشيد آن را كاهش دهيد.

2.  سعي كنيد هنگام راه رفتن،دويدن و ايستادن،لبه ي خارجي پا فعالتر باشد(روي لبه خارجي پا فشار بياوريد)به نظر مي رسد استفاده از كفيهايي كه لبه داخلي ضخيمتري دارند در بهبود ناهنجاري مؤثر باشد.

3.  چنانچه فرد عادت به نشستن به صورت  قورباغه اي دارد،از نشستن به اين صورت پرهيز كند.و از ضربه زدن به اجسام سنگين مثل توپ مديسنبال يا ضربه شديد به توپ فوتبال با كناره داخلي پا خودداري كند.

تمرينهاي اصلاحي بايد به گونه اي طراحي شود كه ضمن ايجاد جنبش پذيري و تحرك در مفصل زانو،موجب تقويت عضلات جانب داخلي پا و عضلات درون گرداننده ي ساق پا شود،مثل عضلات نيمه غشايي،نيمه وتري،خياطه و پهن داخلي.همچنين تمرينهاي ديگري بايد انجام داد كه باعث كشش و انعطاف عضلات جانب خارجي پا مثل عضله كشنده پهن نيام شود.

تمرينات اصلاح اين ناهنجاري در ادامه مطلب.........

تعريف:مفصل زانو يكي از بزرگترين مفصلهاي بدن است.ضعف تاندونها و ليگامنتهاي در بر گيرنده ي اين مفصل و رعايت نكردن بهداشت حركتي و بروز برخي بيماريها ممكن است آن را به سمت خارج (پاي كماني يا پرانتزي)، داخل (پاي به هم چسبيده)و عقب منحرف و از وضعيت طبيعي خارج كند.

تغيير وضعيت زانوها  را از حالت طبيعي به سمت خارج پاي كماني يا پاي پرانتزي مي گويند.در وضعيت طبيعي،زماني كه شخص با پاي جفت مي ايستد،قوزك داخلي هر دو پا و سطح داخلي زانوها با يكديگر تماس دارند.در پاي كماني زماني كه قوزك پاها با هم تماس دارند زانوها از يكديگر فاصله مي گيرند در اين تغيير وضعيت فاصله ي كنديل داخلي استخوان ران و سر استخوان درشت ني كم و ناحيه خارجي با سراستخوان درشت ني زياد مي شود.

علايم:پاي پرانتزي تغييراتي در ريتم راه رفتن،خصوصاً در تند راه رفتن و دويدن،ايجاد مي كند به طوري كه به نظر مي رسد كه اين افراد با پاي باز حركت مي كنندو چنانچه به اثر پاي آنها بر روي زمين توجه كنيم،معلوم مي شودكه پنجه ها به سمت داخل انحراف دارند.در پاي پرانتزي زانوها به سمت داخل چرخش مي كنند و استخوان كشكك به طرف داخل متمايل مي شود.در موارد شديد عارضه فرد روي لبه ي خارجي پا راه مي رود يا حداقل لبه ي خارجي پا بيشتر وزن بدن را متحمل مي شود.بررسي كفش اين افراد مشخص مي كند كه سمت خارجي كف آن بيشتر سائيده شده است.

براي سنجش دقيقتر از فرد خواسته مي شود روي سطح صاف و به حالت طبيعي بايستد،سپس فاصله ي بين دو زانو به وسيله خط كش اندازه گيري مي شود.در حالت طبيعي استخوان ران و درشت ني در امتداد يكديگر  هستند و تا 7 درجه انحنا طبيعي محسوب مي شود.

عوامل:ضايعاتي كه در رباطهاي مفصلي ايجاد مي شود،مثل كشيدگي و پارگي رباطهاي زانو در اثر ضربه،همچنين عواملي مثل عفونت در زانو،تغيير شكل ناشي از عدم تعادل قدرت عضلاني در گروه عضلات موافق و مخالف در بر گيرنده ي مفصل و عدم يكنواختي در صفحه رشد انتهاي تحتاني ران و انتهاي فوقاني درشت ني و نارك ني در ايجاد و تشديد پاي پرانتزي مؤثر هستند.البته اطفال هنگام تولد و در دوران شير خوارگي و طفوليت تا حدي پاي كماني دارند.همچنين اطفال چاق كه زودتر از زمان معمول راه مي افتند بعضاً در شروع راه رفتن در مدت زمان محدودي به اين تغيير شكل زانو دچار مي شوند.اين موارد احتياجي به درمان ندارد و معمولاً خود به خود از بين مي رود.

عوارض:اين ناهنجاري باعث مي شود كه فشار وارد بر زانو به صورت برابر و طبيعي در سطح مفصلي ايجاد نشود و قسمت عمده ي فشار(بسته به شدت تغيير وضعيت) به بخش داخلي زانوها وارد شود و اين بخش را در مقابل ضربه هاي سنگين و له شدن ديسكها آسيب پذيرتر كند.همچنين بخش داخلي قشر استخواني،استخوانهاي ران و درشت ني به علت تحمل فشار ضخيمتر مي شوند.

ناهنجاري زانو راه رفتن را مشكل مي كند به طريقي كه اگر فرد بدود پنجه ها و قوزك پاها با يكديگر برخورد خواهند كرد و محدوديتهاي حركتي به وجود مي آيد.

از لحاظ وضعيت اسكلتي عضلاني تغييراتي در پاها ايجاد مي شود.فاصله ي استخوان زانو ها نسبت به يكديگر افزايش مي يابد و پاها در وضعيت پرونيشن قرار مي گيرد.عضلات بخش داخلي ران(گروه عضلات نزديك كننده ي ران و عضله ي راست داخلي)كوتاه مي شوند و عضلات جانب خارجي ران(عضله ي كشنده و پهن نيام عضله ي دو سر راني)از گروه عضلات همسترينگ در معرض كشش قرار مي گيرد.همچنين عضله ي درشت ني قدامي كوتاه و عضلات گروه نازك نئي (نازك ني بلند و نازك ني طرفي)در معرض كشش غير طبيعي قرار مي گيرند.

توصيه هاي بهداشتي و حركات اصلاحي

براي اصلاح اين ناهنجاري ضمن انجام حركات درماني بايد توصيه هاي زير نيز در خلال زندگي روزمره مد نظر قرار گيرد:

تمرينات اصلاحي در ادامه مطلب